Eerlijke handel

Eerlijke wordt verduidelijkt in de mededeling van de Europese Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité van 5 mei 2009 (215 final) : “Bijdragen aan een duurzame ontwikkeling : de rol van Fair Trade en nietgouvernementele handelsgerelateerde programma’s om duurzaamheid te waarborgen.”

De definitie van eerlijke handel is gebaseerd op de gemeenschappelijke criteria die bepalend zijn voor een geïntegreerde benadering van duurzame ontwikkeling, met name:

(1) een eerlijke prijs die de kosten van duurzame productie en duurzaam leven dekt, alsook de mogelijkheid om een deel van de prijs vooraf aan de producenten te betalen;

(2) langdurige relaties tussen producenten en distributeurs;

(3) transparantie en traceerbaarheid gedurende de hele leveringsketen;

(4) naleving van de fundamentele verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO), met name inzake waardig werk, vrijheid van vereniging en arbeidsnormen;

(5) bescherming van de mensenrechten en respect voor het milieu en traditionele productiemethodes;

(6) capaciteitsopbouw en markttoegang voor de producenten;

(7) bewustmaking van de actoren en consumenten over de werking en doelstellingen van fair trade;

(8) uitwerking van een certificeringsproces;

(9) effectbeoordeling van de commerciële activiteiten.

 

Gevoelige productgroepen

Eerlijke handel is in het bijzonder van belang voor de productgroepen kleding, textiel, voedsel en dranken. Ook binnen de cosmetica- en bloemensector is de problematiek relevant.

Op basis van een onderzoek van de aankondigingen op E-Notification (2015) blijken aanbestedende diensten vooral rekening te houden met eerlijke handel bij de aankoop van voeding, dranken en catering. In dit geval wordt de levering van producten uit de eerlijke handel afgewogen met de levering van biologische producten. Voor meer informatie over voeding en dranken, lees hier. Voor kleding worden anno 2015 verschillende pilootprojecten opgestart die te maken hebben met fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, eerlijke handel en duurzaam geproduceerd katoen: lees meer.

 

Eerlijke handel in overheidsopdrachten

Het juridisch correct gebruik van criteria en keuren m.b.t. eerlijke handel wordt verduidelijkt in het arrest C-368/10 van 10 mei 2012 rond een overheidsopdracht voor levering , installatie en onderhoud van warmedrankautomaten, en levering van thee, koffie en andere ingrediënten in een geschil tussen de Europese Commissie en het Koninkrijk der Nederlanden. De details van het arrest kunnen nagelezen worden op de website van het Hof van Justitie.

Net zoals voor de milieukeuren mag de aanbestedende dienst niet verlangen dat de aan hem te leveren producten een heel concreet keurmerk, zoals een fair trade keurmerk, dragen. Hij moet ook andere keurmerken toelaten evenals producten zonder enig keurmerk voor zover de kenmerken en de voorwaarden waaronder zij worden vervaardigd en in de handel worden gebracht gelijkwaardig zijn aan de door de aanbestedende dienst gestelde eisen. Er wordt dan ook aangeraden om deze kenmerken (eisen, criteria, …) expliciet op te nemen in het bestek, en de keurmerken te benoemen als mogelijk bewijsmateriaal die voldoen aan deze kenmerken.

Bij wijze van inspiratie, de in het hoger vermeld arrest opgesomde criteria betreffen de criteria van het Max Havelaar keurmerk, met name: een kostendekkende minimumprijs, een toeslag op de wereldmarktprijs, voorfinanciering en langdurige handelsrelaties tussen producent en importeur. In de fiches van voedsel en dranken van deze gids werd dan weer gebruik gemaakt van een gemeenschappelijke set van criteria die door verschillende keurmerken gedekt worden. In dit geval kunnen de keurmerken van de leden van de Fairtrade Labelling Organisaties (FLO) International (bijv. Max Havelaar), Utz certified of Rainforest Alliance gelden als bewijsmateriaal dat aan de gemeenschappelijke criteriaset voldaan is. Ook elk ander bewijs dat voldoet aan bovenvermelde criteria dient in overweging genomen te worden.